Saudi-Arabië: onderwijs

Datum: 29.07.2009

Saudi-Arabië is een land met een sterk groeiende bevolking (naar schatting 28 miljoen in 2008[1]). Ongeveer 60 procent van de bevolking is jonger dan 30 jaar. Gecombineerd met een gestage toename van de welvaart leidt dit tot een grote vraag naar modern onderwijs en training die aansluiten bij de behoeften van het bedrijfsleven. Gelet op de gezonde overheidsfinanciën heeft de Saudi overheid de mogelijkheid om de investeringen in eigen infrastructuur flink te investeren, zo ook in de onderwijssector.

Het beleid van de Saudische overheid is erop gericht om de arbeidsparticipatie van de eigen snelgroeiende bevolking te vergroten door enerzijds beter en meer onderwijs aan te bieden en anderzijds te bevorderen dat Saudi’s de arbeidsplaatsen van buitenlandse werknemers innemen (Saudisering). In dat beleid past de hoge prioriteit die de Saudische overheid geeft aan educatie.

De laatste jaren investeert de Saudische overheid veel in de uitbreiding van scholen (basis en middelbaar onderwijs, maar ook in beroepsonderwijs) en komen er jaarlijks nieuwe universiteiten bij. Daarnaast stimuleert de overheid de samenwerking met buitenlandse universiteiten (waaronder Nederlandse universiteiten) en worden tienduizenden studenten naar het buitenland gezonden. Om het tekort aan gekwalificeerd personeel in de private sector op te lossen, zetten verschillende Saudische multinationals (Aramco, Sabic) meer en meer eigen opleidingsinstituten op, deels in eigen land en veelal in samenwerking met buitenlandse instellingen.

Marktomvang
In de staatsbegroting 2009 trekt de Saudische overheid 32,6 miljard USD (t.o.v. 27,8 miljard USD in 2008) uit voor onderwijs en training: een substantiële groei van 16.2 procent ten opzichte van de onderwijsbegroting van 2008. Als land met de grootste bevolkingsomvang in de Golfregio, biedt Saudi-Arabië tal van mogelijkheden om onderwijssamenwerking vorm te geven. Door de toename van de relatief jonge bevolking is de vraag naar onderwijs sterk toegenomen.

Marktontwikkeling
De enorme investeringen van de Saudische overheid (waaronder de bouw van zes economische steden) is erop gericht om haar economie te diversifiëren en werkgelegenheid aan haar eigen bevolking te verschaffen. In vrijwel alle beleidsstukken van de overheid en onder vertegenwoordigers van het bedrijfsleven klinkt de roep om beter onderwijs en training.

In de onderwijssector richten de ontwikkelingen zich op een drietal subsectoren: Wetenschappelijk Onderzoek, Hoger&Wetenschappelijk onderwijs en beroepsopleidingen. De ontwikkelingen in het basisonderwijs spelen voor buitenlandse investeerder of bedrijfsleven c.q. buitenlandse onderwijsinstellingen een rol van ondergeschikt belang, aangezien deze volledig intern gericht is. Er is immers geen internationalisering van dit gedeelte van de sector.

De afgelopen jaren is een intensivering van de samenwerking tussen Saudi en Nederlandse instellingen zichtbaar. Het bezoek van een delegatie van onderwijsinstellingen in oktober 2008 aan Saudi Arabie, heeft de bestaande samenwerkingsverbanden verder doen toenemen. Om deze samenwerkingsrelatie verder vorm te geven hebben de Nederlandse en Saudi overheid op 12 mei 2009 een ‘Memorandum of Cooperation’ ondertekend.

Wetenschappelijk onderzoek

Saudi Arabie is in toenemende mate een internationale speler geworden, getuige toetreding tot WTO, lid van de G20 etc. Het overheidsbeleid van Saudi Arabie is er op gericht om in 2020 tot de top 10 van meest competitieve landen te behoren. In dit streven passen de initiatieven om een kenniseconomie op te bouwen. De oprichting van diverse zogenaamde technovalley’s (Dhahran, Riyadh) en de uitbreiding van research-afdelingen binnen bestaande universiteiten passen dan ook in dit kader.

De meest in het oog springende ontwikkeling vormt de oprichting van een geheel nieuwe universiteit, de King Abdullah University for Science and technology (KAUST). Deze science and technology universiteit is in 2007 aangekondigd door Koning Abdullah, met een beschikbaar budget van 2 miljard euro. De bouw hiervan is reeds in een vergevorderd stadium.  In de afgelopen twee jaar zijn ter voorbereiding drie trajecten parallel gestart.

• In anderhalf jaar tijd is een geheel nieuwe campus aangelegd op ongeveer 70 km ten noorden van Jeddah. De opening ervan vindt in de tweede helft van 2009 plaats.
• In dezelfde periode zijn door een team van Saudi vertegenwoordigers contacten gelegd met internationale onderzoeksinstituten op topniveau. Met een aantal van deze instituten zijn samenwerkingsovereenkomsten gesloten voor de uitwisseling van staf en het uitvoeren van gezamenlijke onderzoeken.
• Tenslotte is een werving uitgevoerd van excellente studenten om hen aan de eerste academische lichting te laten deelnemen; hen is een studiebeurs aangeboden.

Het KAUST-project biedt mogelijkheden op het gebied van onderzoeksprogramma’s, wetenschappelijke stafuitwisseling, curriculaontwikkeling en het opzetten van dependances. Samenwerking op het gebied van onderzoek is mogelijk op vakgebieden als energie, carbon capture & storage technologie, gezondheidszorg, life sciences en nanotechnologie.

Hoger en Wetenschappelijk onderwijs

Zowel de overheid als de private sector richten momenteel diverse nieuwe universiteiten op. Bestaande hogescholen worden opgeschaald tot regionale universiteiten. Kennis binnen bestaande Saudi universiteiten wordt ingezet bij de oprichting van nieuwe universiteiten. De ervaring die bijvoorbeeld Aramco heeft met grootschalige projecten, wordt ingezet om bijvoorbeeld de nieuwe King Abdullah University for Science and Technology (KAUST) op te richten. De komende jaren zal de Saudi overheid haar inspanningen gaan richten op het binnenhalen van voldoende competente en internationaal geïnteresseerde staf en onderzoekers voor deze universiteiten.

Ondanks de vele initiatieven om in eigen land onderwijscapaciteit op te bouwen, zal er nog enige tijd sprake zijn van een structureel gebrek aan opleidings- kwaliteit en capaciteit. De overheid ziet zich dan ook genoodzaakt om tienduizenden studenten naar het buitenland te sturen om de jonge Saudi bevolking aan de eisen van een moderne samenleving en die van het expanderende bedrijfsleven te laten voldoen. Van oudsher kozen studenten voor een opleiding in het buitenland, vooral de Verenigde Staten en Engeland. Deze trend verschuift, onder aanmoediging van de overheid, naar Europese landen. Momenteel studeren ongeveer 40.000 Saudische studenten in het buitenland, waarvan ongeveer 200 in NL..

Beroepsonderwijs

Bedrijven worden verplicht om een percentage Saudi’s in dienst te hebben, waarbij het percentage afhangt van de sector waarin het bedrijf opereert (=Saudisering). Het Technical and Vocational Training Corporation (TVTC) is een uitvoeringsorgaan van het Ministerie van Arbeid met als doel om beroepsopleidingen en trainingen te faciliteren in het kader van de Saudisering. Het TVTC beschikt over een infrastructuur (gebouwen en voorzieningen) om deze trainingen te verzorgen. De expertise van de meeste trainingen en beroepsopleidingen wordt overigens internationaal verworven.

Kansen
Voor het Nederlandse bedrijfsleven bieden de investeringen op onderwijsgebied talrijke mogelijkheden, te weten op het gebied van de reguliere generieke infrastructuur (bouwprojecten), onder andere medische en economische opleidingen, de inrichting van onderwijsinstellingen (inrichting, meubilair en ICT-infrastructuur), de levering van onderwijsmaterialen en de introductie van onderwijsmethoden en curricula. Verder liggen er uitstekende samenwerkingsmogelijkheden voor onderwijsinstellingen, universiteiten en instituten voor de uitwisseling van studenten, staf en kennis, met doorgaans aantrekkelijke financieringen. Ook het beroepsonderwijs zit te springen om nieuwe opleidingen.

Onderwijsbeurzen

In de afgelopen jaren vonden er twee de grootschalige internationale onderwijsbeurzen plaats in Jeddah (MEETES - Middle East Education en Training Exhibition and Symposium) en in Dammam (IETEX - International Education and Training). In 2010 zal - onder leiding van het Ministerie van Hoger Onderwijs – hierin een verandering plaatsvinden. Het Ministerie van Hoger Onderwijs voorziet in een onderwijsbeurs in samenwerking met het Riyadh Exhibition Co. (REC). Deze eerste International Higher Education Exhibition 2010 (IHEE) zal gehouden worden van 26 tot en met 29 januari 2010. Zie voor actuele informatie:  http://www.recexpo.com.

Intermediaire organisaties

Ministerie van Hoger Onderwijs:  http://www.mohe.gov.sa

Technical and Vocational Training Corporation:  http://www.tvtc.gov.sa/English

Saudi Arabian General Investment Authority:  http://www.sagia.gov.sa

King Abdullah University for Science and technology:  http://www.kaust.edu.sa

Riyadh Techno Valley:  http://www.rtv.com.sa

Dhahran Techno Valley:  http://dtv.kfupm.edu.sa

Nuffic:  www.nuffic.nl

[1] http://en.wikipedia.org/wiki/Demographics_of_Saudi_Arabia